АҚИҚАТ

Кеңес заманында шала сауатты қарт адамдар болмаса, жастардың ешқайссы намаз оқымайтын. Сол тұста Алматыда автовокзалдың жанында шағын мұсылман мешіті болды. Қаладағы жалғыз мешіт сол болатын. Бірде жәй қызық көріп, мешітке кіре қалдым. Күзетші ме, әлде мешіт молдасы ма, бір адамнан басқа тірі жан жоқ екен. Ол мешітке адамдардың кіріп-шығып  жатқанын да байқаған емеспін.

Қазір үлкен қалаларды қойып, шағын ауылдарда да күмбезді мешіттер көп. Әсіресе, жұма күндері мешітке адамдар сыймай кетеді. Құрбан айты елімізде ресми мерекелердің бірі болып, осы күні адамдар демалатын болды. Қажыға барып жатқандар жыл санап көбеюде. Намаз оқитындардың қатарында, тіпті мектеп жасындағы балалар да аз емес. Осылардың бәріне қарап, халық жаппай

Бір қарағанда өтірікпен өмір сүрген жеңілдеу сияқты көрінеді. Бірақ та, түптің түбінде жалғандық ашылып, ол соны айтқан адамға үлкен залалын тигізетін болады. Ал шындық алғашында адамға зиянын тигізетіндей сезілгенмен, шыншыл жан ақырсында өзінің адалдығы үшін Жаратқаннан лайықты сыяпатын алады. Өкініштісі сол, өмірде үнемі кезедсетін осы қарапайым ақиқатты адамдардың көбі білмейді.

Алла әлемді шындықпен жаратқан

Қасиетті Құран кітабында Алланың әлемді шындықпен жаратқаны туралы аят бар. Яғни, шындық дегеніміз, барша әлемнің түпкі негізі, яғни іргетасы. Іргетасы берік емес үй уақыт өте келе мүжіліп, құлап қалады. Сондықтан, үйдің беріктігі ең алдымен іргетасының беріктігімен өлшенеді.

Веда өркениетінің негізі саналатын қасиетті Шримад Бһагаватам кітабында үш аяғы шабылған өгіз туралы аңыз бар. Оның мәні мынада: қыс, көктем, жаз және күз түріндегі жыл мезгілдері сияқты 4 дәуір бар және олар үнемі алмасып келіп отырады. Алғашқы дәуір – Сатья юга немесе алтын ғасыр деп аталады. Екінші дәуір – трета юги немесе күміс ғасыры, үшінші – двапара юга немесе қола ғасыры, төртінші кали юга немесе темір ғасыры.

Жыл санап еліміздегі зәулім мешіттер қатары көбейіп, намаз оитындар саны артып келеді. Намазхандардың арасында, тіпті мектеп жасындағы балалардың көбеюі  ислам дінінің қоғамымызға кең еніп бара жатқанын дәлелдейді. Бұның бәрі қуанарлық, құптарлық жай деп санағанымызбен, таяқтың екі ұшы болатыны сияқты оның залалды жағы да қазіргі күні анық байқалуда.

Дін мен саясат

Қазақстан әлемдегі алдыңғы қатарлы өркениетті елдер сияқты зайырлы мемлекет саналады. Зайырлы болғандықтан, дін мемелкеттен бөлек болуы тиіс және дін істеріне мемлекет араласпайды, ал мемлекет шаруасынан дін аулақ болады. Дегенмен, қазіргі жағдай  діннің, оның ішінде өзіміз айтып отырған ислам дінінің саясаттанып бара жатқанын көрсетеді.

Өткен жылы жазда Арыс қаласында әскерилердің салдыр-салақтығынан қару-жарақ сақтайтын қоймада өрт шығып, оның жарылысы бірнеше адамның өмірін қиды және қаладағы сол аумақтағы көптеген үйлерді қиратты. Айдың күннің аманында арыстықтардың біразы баспанысыз қалып, қиын жағдай қалыптасты.

Бүгінгі күні әлем халықтары ұстанатын 5 дәстүрлі дін бар екен, олар: христиан, ислам, иудеизм, индуизм және буддизм діндері. Қазір әлемде 2,5 миллиард христиан, 1,5 миллиард мұсылман, 1 миллиардқа жуық индустар мен 1 миллиардтай буддашылар және 20 миллиондай иудейлер бар екен. Осыған қарап, жер шары халықтарының 90 пайыздайы осы бес дәстүрлі дінді ұстанатынын бағамдауға болады.

Әр бақа өз батпағын мақтайды

Орыс халқында осындай нақыл сөз бар. Бұның мағынасы: әр адам өз ұлтын, дінін, нәсілін, өзі тұрған елді, шыққан руын, отбасын мақтаныш етеді дегенге саяды. Бұны қазақтың «әркімнің көңілі жоғары» деген сөзімен түсіндіруге болады. Жалпы, өзіне қатысты нәрселердің бәрін өзгелерден жоғары қою адам баласының табиғатына тән құбылыс. Оны жақсы деп те, жаман деп те айтуға болмайды. Өйткені, таяқтың екі ұшы болатыны сияқты, бұл құбылыстың  да жағымды және жағымсыз жақтары бар.

Енді осы құбылыстың дәстүрлі діндерге қатысына келейік. Өзімізге ең жақын ислам дініне назар аударып қарасақ, имам-молдаларымыздың айтуынша, басқа дәстүрлі діндердің бәрі бұрмаланған да, жалғыз ислам ғана алғашқы тазалығын сақтап қалған. Сондықтан, ең таза және құдыретті дін – ислам.

Қазіргі күні әлем халықтары ұстанатын 5 дәстүрлі дін бар екен, олар: христиан, иудей, ислам, индуизм және буддизм. Тарихи деректерге назар аударсақ, ең ежелгі дін – индуизм осыдан 5 мың жыл бұрын пайда болған. Иудейзмге 3 мың жыл, буддизм 2,5 мың жыл бұрын негізі қаланған. Христиан дініне 2 мың жыл болса, ең жас дін – ислам дініне 1,5 мың жылдан асып барады.

Дін мәңгілік емес

Мына ақиқатты ақылға салып қараңыз: басы бар нәрсенің аяғы да болады. Екі-ақ нәрсе шексіз: ол Алланың құдыреті мен цифр. Алланың құдыретінің шексіздігін иманды әрбір адам мойындайды. Ал цифрға келетін болсақ: +1-ден басталатын оң сандар шексіз көбейе береді, ал -1-ден басталатын теріс сандар шексіз азая береді. Ортада – ноль бар.  Яғни, айтқанда оң-теріс цифрға жіктелетін цифрдың басы да, аяғы да жоқ.

Ал мына фәни дүниедегі басқа нәрселердің бәрінің бастауы да, аяқталуы да болады. Жоғарыда айтып кеткеніміздей белгілі бір мерзімде пайда болған дәстүрлі діндер, белгілі бір мерзім өткенде жойылады. Бұл – ақиқат. Оны теріске шығару – табиғат заңдарын теріске шығару. Ал табиғат заңдары мүлтіксіз жұмыс істейді және біздің еркімізге бағынбайды.

Дәстүрлі діндердің бәрінде дерлік, қиямет қайым жақындаған кезде жер бетіне адам бейнесінде түсіп, тажал атанған сайтан мен оның жақтастарын жеңіп, жер бетінде ақырзаманға дейін созылатын алтын ғасыр орнататын рухани тұлға жайында көріпкелдік болжамдар бар. Інжіл мен Құранда ақырзаман белгісі ретінде айтылған нәрселердің көбі бүгінде нақты өмір шындығына айналғанын көріп, куәсі болып жүрміз. Осыған орай, адамзатты құтқаруға келетін рухани тұлғаны күтетіндер қатары да уақыт өткен сайын көбейе түсуде.

Иса пайғамбардың жерге түсуі

Христиандар айқыш ағашына асылып, үш күннен кейін қайта тіріліп, көкке көтеріліп кеткен Иса пайғамбар қиямет қайым боларда жер бетіне қайта түсіп, күнакарларды соттайды деп сенеді. Бұндай түсінік мұсылмандарда да бар. Дегенмен, христиандар мен мұсылмандардың Иса пайғамбар туралы түсінігі біршама бөлектеу.

Інжілде Иса пайғамбар ақырзаманның белгілері туралы біраз жайларды айтады. Оның ішінде бір елдің екінші елге қарсы соғысы, түрлі табиғи апаттардың көбеюі, жалған пайғамбарлардың шығуы сияқты жайлар бар. Қапсиетті Құранда да ақырзаман белгілері туралы біраз жайлар айтылған. Бұл туралы ислам теологы Харун Яхьяның деректі видеолары бар. Онда көп жайлар тәптіштеп түсіндіріледі.

Атеистік тәлім-тәрбие алып өскен кеңес заманының адамдары үшін қазіргі жастардың, тіпті мектеп жасындағы балалардың дінге қызығушылығы ақылға сиымсыз іс сияқты көрінеді. Дегенмен, «заманына қарай адамы» демекші, қазіргі өзіміз өмір сүріп жатқан қоғамда дінді ұстанушылар қатары жыл санап өсе түсуде. Бұл бір жағы қуанарлық жай, бірақ таяқтың екі ұшы болатындығы сияқты, оның жаман жағы да бар.

Діннің табиғаты – күнадан тазарту

Жанды-жансыз заттардың бәрінің әрқайссының өзіне тән табиғаты, яғни миссиясы болады. Төрт түлік малдың табиғаты – адамға қажетті азық-түлік өнімдерін беру, көлік ретінде қызмет көрсету, тіпті жүні арқылы түрлі киімдер тігуге болады. Иттің табиғаты адамның үйін, малын қору. Ал жансыз заттар: сабынның табиғаты кір-қоқысты кетіру, тұздың табиғаты тағамға қосу арқылы дәмін кіргізу, оттың табиғаты жылу мен жарық беру, т.б.

Осы баяндағандардан байқап отырғанымыздай, әрбір жанды-жансыз нәрсенің өзіне тән табиғаты, қызметі немесе міндеті болады. Бұл – дінге де қатысты. Діннің де табиғаты, яғни міндеті бар. Ол – сол дінді ұстанатын адамдарды күнадан тазартып, жүректеріне имандылық ұялату. Кез-келген дәстүрлі діндердің табиғаты – осындай.

Бастарына сәлде тағып, шапан киіп, өздерін нағыз мұсылманбыз деп жүретін кейбіреулермен тілдесе қалсаңыз, тек ислам діні ғана таза, басқа діндердің бәрі бұзылған және оны ұстаған адамдар кәпір болып, тозаққа түседі деген пікірді естисіз. Әлем халықтары негізінен 5 дәстүрлі дінді ұстанса, ислам дінін ұстанатындар саны 1,5 миллиард қана екен.

Пікір айтпас бұрын, алдымен сол мәселені дұрыс түсініп ал

Ислам діні ғана таза, басқа діндердің бәрі бұрмаланып, теріс жолға түсіп кеткен дейтіндердің бәрі дерлік сол діндер туралы мүлдем ештеңе білмейді және ол діндердің қасиетті кітаптарын да оқымаған. Бір нәрсе туралы пікір айту үшін алдымен сол мәселе жайында жан-жақты оқып, зерделеп алған жөн болады.

Қазір әлем халықтарының  2 миллиардтан астамы христиан дінін, 1 миллиардтайы буддашы, 1 миллиардқа жуығы индуизм дінін ұстанады екен. Фанатизм деген дертпен ауыратын мұсылманның пікірінше, сол өзге діндерді ұстанып жүрген милиардтаған адамдардың бәрі кәпір және тозақтың отыны сияқты. Бұны енді қазақтың «білмеген у ішеді» деген сөзінің нақты айғағы демеске лажың жоқ.

Дәстүрлі діндердің бәрінде тапасье, яғни Алланың разылығы үшін фәни игіліктерден ерікті түрде бас тарту бар. Ислам дінінде бұл қасиетті рамазан айында 30 күн ауыз бекітіп, ораза ұстаудан көрінеді. Мұсылман баласы Алланың разылығы үшін ерікті түрде бір ай бойы ас-судан тыйылады. Христиан дінінде қасиетті  пасха мейрамының алдында 40 күн ауыз бекіту шарты бар. Мұндай шарттар буддизм және индуизм діндерінде де бар.

Тәркі етушілік не береді?

Жаратқанның разылығы үшін  фәни дүниенің қызығынан бас тарту не береді?  Енді осы мәселеге жан-жақты тоқталып көрейік. Қасиетті Құранда «Мен жын мен адамзатты Өзіме құлшылық етулері үшін жараттым» деген аят бар. Осыдан ұғарымыз: адам баласының ең басты міндеті Аллаған құлшылық ету. Ал отбасы құру, байлық, мансап, атақ-даңқ – бұның бәрі адамның нәпсісін қанағаттандыратын нәрселер.

Бһагавад Гитада барша тіршілікті Жаратқаннан аулақтатып тұрған күш – нәпсі екендігі айтылады. Оттың түтінсіз болмайтыны сияқты, әрбір тіршілік иесі белгілі дәрежеде нәпсіге байланған. Нәпсі біздің Алланың алдындағы ең басты парызымыз – Оған құлшылық етуімізге кедергісін келтіреді. Нәпсі адамның ақыл-ойын, сезімін билеп, фәни дүниенің игіліктері үшін бар уақыты мен күш-қуатын сарып қылуға мәжбүрлейді. Сондықтан да, Пайғамбарымыз  нәпсіге қарсы жихад қиямет қайымға дейін созылатынын айтқан.

Мына фәни дүниеде барлық жанды, жансыз заттар ескіреді, тозады, ақырсында жойылады.  Материалдық әлемнің бұл заңдылығы  дінге де қатысты. Ең жас дін – ислам дініне 1,5 мың жыл болса, христиан діні -2000, буддизм – 2,5 мың, иудей діні – 3000, индуизм діні – 5000 жылдан бері өмір сүруде. Ал осы діндердің тазалығын сақтау, бұрмалауларға жол бермеу үшін қандай шаралар жасалады?

Иога, каббала, суфизм…

Ең ежелгі дәстүрлі дін саналатын индуизм мен бастауын содан алған буддизм діндерінде иога деген дін саласы бар.  Санскрит тілінен алынған иог сөзінің мағынасы – Жаратқанмен байланыс дегенді білдіреді екен. Яғни, иога ілімі Жаратқанмен байланысты нығайтатын ғылым.

Иудей дінінде – каббала, христиан дінінде – исихазм, ислам дінінде – суфизм ілімдері иог сияқты Жаратқанмен байланысты нығайтуға қызмет етеді. Егер қарапайым ұғынықты тілмен айтар болсақ, дәстүрлі діндердегі бұл салаларды орта мектептен кейінгі университет және магистратурамен салыстыруға болады.